خیار تدلیس در مواقعی است که فروشنده، خریدار را فریب دهد. تدلیس به معنای تاریکی است. انگار تدلیس کننده واقعیت را تاریک می کند. و آن را مبهم می گذارد تا غیرواقع را واقع قلمداد کند. در قانون تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله گردد. و نتیجه تدلیس و فریب در معامله این است که برای طرف دیگر معامله حق فسخ قرارداد وجود دارد. این خیار در غالب عقود لازم قابل تحقق می باشد.
فهرست مطالب
تفاوت خیار تدلیس و خیار عیب
از جمله تفاوت این خیار با خیار عیب می توان گفت هرگاه صفتی که برای کالا کمال محسوب می شود. در کالا شرط شده باشد، یا مشتری خیال کند که این صفت وجود دارد و این اتفاقات از طریق عملیاتی صورت گیرد که موجب فریب طرف دیگر معامله باشد. در این صورت خیار تدلیس تحقق می یابد. در اینجا فریب خورده فقط می تواند قرارداد را فسخ یا امضا نماید. و امکان اخذ ارش وجود ندارد. چونکه ارش مخصوص عیب است. و در موارد خیار تدلیس در کالا عیبی وجود ندارد، بلکه صرفا صفتی زاید وجود ندارد.
فوریت
در صورت اطلاع از فریب توسط طرفین قرارداد استفاده از خیار فوری می باشد. فوریت امری عرفی است. عواملی چون قیمت و کیفیت و نحوه دادرسی و … می تواند در تعیین فوریت تاثیر گزار باشد.
اسقاط
این خیار ولو به تراضی غیر قابل اسقاط می باشد. اسقاط قبل از آگاهی فریب خورده به دلیل تعارض با نظم عمومی اقتصادی صحیح نیست. در نتیجه اگر صریحا یا به صورت کلی اسقاط کافه خیارات در قرارداد ذکر شود، خیار تدلیس نمی شود. و توافق فاقد اثر است.
انتقال
این خیار از جمله حقوق مالی است. و غیر قائم به شخص می باشد. در نتیجه قابل انتقال به ورثه است. جز در مواردی که شرط خیار برای ثالث است که در اینصورت به ورثه ثالث انتقال نمی یابد. در مورد انتقال ارادی خیارات به همراه موضوع معامله یا به تنهایی بین حقوقدانان اختلافات زیادی وجود دارد.
مصادیق
این خیار در هر معامله و قراردادی امکان وقوع دارد. که ما در ادامه برخی مصادیق پرتکرار آن می پردازیم.
در نکاح
تدلیس در نکاح یعنی اینکه سکوت آگاهانه نسبت به عیبی که خارج از خلقت اصلی می باشد. یا ادعا کردن صفتی که کمال محسوب می شود. در حالی که فاقد آن می باشد. در این موارد اگر تدلیس کننده ایی وجود داشته باشد، شوهر می تواند برای گرفتن مهریه به تدلیس کننده مراجعه نماید. در غیر این صورت حق مراجعه ندارد.
در خودرو
گاهی عملیاتی برای فریب در خرید و فروش خودرو رخ می دهد. که غالبا به صورت کیفری شکایت می گردد. اما مسیر حقوقی نیز برای فسخ قرارداد وجود دارد. که از طریق اعمال این خیار است. در اینجا نکته مهم این است که حتی با تصریح در قرارداد برای اسقاط کافه خیارات باز هم خیار تدلیس غیر قابل اسقاط است. و مب توان از این طریق معامله را فسخ نمود. تدلیس و فریب در خرید و فروش خودرو فوریت دارد. و باید خریدار به محض اطلاع از تدلیس در معامله از طریق اظهارنامه معامله را فسخ نماید. و این فسخ باید با کلمات صریح در فسخ صورت پذیرد.
خیار تدلیس در ملک
املاک به دلیل قیمت بالا و اهمیت زیاد همیشه در معرض عملیات فریب در خرید و فروش ها می باشند. و ضرورت مشاوره تخصصی در این موارد که سرمایه عمر اشخاص را درگیر می کنند اهمیت دارد. گاهی در املاک هم تدلیس تحقق می یابد. که در اینجا نیزبرای خریدار اختبار فسخ معامله ایجاد می شود که در ضمن اظهارنامه فسخ را به فروشنده اعلام می نماید و با دادخواست تایید فسخ به جهت اعمال خیار تدلیس برای استرداد عوضین به دادگاه مراجعه می نماید. برای آگاهی از اهیمت قراردادها اینجا را مطالعه کنید.
دیدگاه شما