خیار غبن در معامله یعنی خرید و فروش یک کالا به غیر قیمت واقعی است. که این خیار هم برای فروشنده و هم خریدار وجود دارد. و محل جریان این اختیار در فسخ معامله برای کسی است که به قیمت جهل داشته باشد. البته این تفاوت قیمت باید به صورتی باشد که قابل چشم پوشی نباشد. و معیار در اینکه کجا قابل چشم پوشی است یا خیر با عرف می باشد.
برای تحقق غبن در معامله قیمت روز معامله شرط می باشد. چه بسا یک ماه بعد از خرید و فروش قیمت افزایش یابد. در اینجا مهم قیمت روز معامله است. نکته مهم این است که اگر مغبون در حین معامله عالم به قیمت روز کالا باشد و با اختلاف قیمت خریداری نماید. دارای اخیتار فسخ معامله نیست.
همچنین در تعیین مقدار غبن در معامله که آیا فاحش است یا خیر؟ باید به شروط قرارداد نیز توجه نمود. چرا که ممکن است این تفاوت قیمت بابت برخی شروط معامله باشد. در صورت تصرف مشتری در کالا یا حتی خرید و فروش کالا یا تلف کالا این اختیار فسخ معامله برای مشتری وجود دارد. در این موارد به جای عین مال مثل یا قیمت بر عهده مشتری است تا استرداد عوضین تحقق یابد.
فهرست مطالب
فوریت خیار غبن
این خیار نیز فوری می باشد. و به محض اطلاع طرفین نیاز هست با فوریت عرفی که بسته به موضوع معامله و کیفیت معامله متفاوت گردد. این موضوع به استخضار طرف دیگر معامله برسد. در نتیجه لازم است با اظهارنامه فسخ قرارداد به خاطر تحقق غبن اعلام گردد. گاهی در اظهارنامه کلماتی استفاده می گردد که فسخ به صراحت اعلام نگردیده است و در نتیجه سرنوشت دادخواست و پرونده دچار ابهام می گردد. پس صراحت در اعلام فسخ اهمیت فراوان دارد.
اسقاط خیار غبن
این خیار صریحا یا به صورت کلی با اسقاط کافه خیارات غیر قابل اسقاط می باشد. و این به دلیل تعارض با نظم عمومی اقتصادی می باشد. بسیاری اوقات در قراردادها اسقاط خیار غبن فاحش یا افحش قید می گردد. در رویه قضایی این امر با برخی اشکالات و اختلافات مواجه می باشد. که نیازمند دقت نظر در موضوع پرونده و نحوه طرح صحیح دادخواست است. خیار غبن از جمله حقوق مالی است و قابل انتقال به ورثه می باشد.
مصادیق خیار غبن
در خرید و فروش و اجاره ومزارعه و مساقات و سایر عقود لازم که تفاوت قیمت زیادی رخ می دهد. امکان اختیار فسخ معامله وجود دارد. البته همانطور که اشاره شد باید این تفاوت قیمت عرفا قابل مسامحه نباشد. به این موارد غبن فاحش یا غبن افحش گفته می شود.
غبن در خرید خودرو
گاهی در خرید خودرو تفاوت قیمت با توجه به مدل و وضعیت خودرو از شاستی و رنگ و موتور می تواند فاحش یا افحش باشد. در این موارد خریدار خودرو باید به قید فوریت ضمن یک اظهارنامه صریحا اعلام فسخ به دلیل خیار غبن را اعلام نماید. سپس از طریق دادگاه تایید فسخ خویش و استرداد عوضین را مطالبه نماید. البته ضرورت طرح دادخواست صحیح با اخذ مشاوره جزو الزامات در اقدامات حقوقی است.
غبن در خرید ملک
در اینجا نیز ممکن است با توجه به ملک و وضعیت سند آن یا قرارگرفتن در طرح ها تفاوت قیمت ملک فاحش گردد. که دراین موارد ضرورت دارد با اخذ مشاوره تخصصی سریعا نسبت به اعلام فسخ و تایید فسخ و استرداد عوضین اقدام گردد. البته قیمت روز معامله مهم است. در صورت افزایش قیمت لعد از یک ماه در اثر تورم یا موضوعات دیگر امکان فسخ با اعمال این خیار نیست. و نکته دیگر اینکه به این تفاوت قیمت عالم نباشدو چونکه با آگاهی از قیمت متناسب با قاعده اقدام به ضرر خویش اقدام نموده است. در نتیجه امکان فسخ قرارداد وجود ندارد.
برای کم کردن ریسک های معاملاتی اینجا را بخوانید.
دیدگاه شما