
خیار تخلف از شرط از جمله موارد رایج و شایع در فسخ قراردادها می باشد. این خیار زمانی تحقق می یابد که فروشنده یا خریدار در ضمن معامله برخی شروط را وارد قرارداد می نمایند که برای آنها اهمیت دارد. از همین جهت در صورت تخلف برای هریک از طرفین عقد اختیار بر هم زدن قرارداد ایجاد می گردد. شروط دارای اقسامی می باشد که جهت بررسی بهتر مختصرا به اقسام شروط اشاره می نماییم.
فهرست مطالب
اقسام شروط صحیح
شرط صفت: این شرط بیانگر وصفی از موضوع معامله می باشد، که در قرارداد بدان تصریح شده است. گاهی وصف ناظر بر کمیت و گاهی ناظر بر کیفیت است. برای مثال در خرید یک زمین متراژ آن گاهی به صورت شرط در قرارداد وارد می گردد. یا در خرید یک پارچه یا ماشین کیفیت موتور آن شرط در قرارداد قرار می گیرد. در اینجا ضمانت اجرای آن به صورت فسخ قرارداد می باشد.
شرط فعل: بیشترین دعاوی در این خیاردر زمینه شرط فعل می باشد. در اینجا هر یک ازفروشنده و خریدار اقدام یا عدم اقدام بر کاری را بر یکدیگر شرط می کنند که این کار می تواند حقوقی یا غیر حقوقی هم باشد. برای مثال در خرید خانه بائع شرط می کند که چک ها در زمان مقرر پرداخت گردد، در صورت عدم پرداخت چک برای فروشنده حق فسخ قرارداده می شود. ضمانت اجرای شرط فعل ابتدا الزام طرف دیگر است و در صورت تعذر از الزام برای طرف دیگر حق فسخ قرارداده می شود.
شرط نتیجه: در صورتی که تحقق امری در خارج در ضمن قرارداد شرط شود. بدان شرط نتیجه گفته می شود. به این شرط فقها شرط غایت هم عنوان نموده اند و عبار ت است از اینکه مقتضای یکی از اعمال حقوقی در قرارداد شرط شود. که این عمل حقوقی می تواند عقد باشد مثل بیع و اجاره و وکالت و … یا اینکه ایقاع باشد مثل ابراء و عزل وکیل و …
این شروط با یکدیگر تفاوت های زیادی دارند، و باید به اراده طرفین در قرارداد توجه نمود. گاهی که قرارداد به صورت شفاهی باشد، کشف اراده طرفین قرارداد برای قاضی سخت می باشد، چرا که راههای اعمال حق فسخ در هر کدام متفاوت بوده و برخی مسیرهای متفاوتی را می گذرانند.
وحدت مطلوب و تعدد مطلوب
این اصطلاح در فقه رایج بوده و ازآنجا وارد بحث حقوق شده است. برای توضیح این اصطلاح از مثال استفاده می نماییم. گاهی یک وصف به آنچنان با موضوع معامله عجین می شود که با از دست رفتن آن وصف گویا دیگر موضوعی وجود ندارد. برای مثال شام عروسی شب پنج شنبه سی مرداد ۱۴۰۵ که در اینجا با از دست رفتن زمان موعود دیگر این شرط کابردی ندارد. در این موارد وحدت مطلوب عنوان می گردد. ولی گاهی بین موضوع و وصف تلازم و یکپارچگی نیست و به صورت شرط فعل است، که می توان الزام خوانده را درخواست نمود از جمله موارد تعدد مطلوب می باشد.
فوریت و اسقاط خیار تخلف از شرط
از زمان تحقق تخلف مذکوره بین فروشنده و خریدار این قرارداد قابلیت فسخ با این خیار را می دهد. و فوریت عرفی آن متناسب با موضوع معامله و مبلغ و شرایط قابل بررسی می باشد. و از زمان تحقق آن هر یک از طرفین می توانند با ارسال اظهارنامه قرارداد را فسخ نموده و برای گرفتن عوض معامله با دادخواست تایید فسخ به دادگاه مراجعه نمایند.
همچینین این خیار مثل سایر حقوق مالی امکان اسقاط را مطابق قاعده (لکل ذی حق، اسقاط حقه) را دارا می باشد. و صاحب خیار می تواند از آنچه که به موجب قرارداد دارای حق شده است آن را اسقاط نماید.
این اختیار فسخ قرارداد می تواند مثل سایر حقوق مالی به سایر ورثه نیز انتقال یابد. همچنین این اختیار برای شخص ثالث هم می تواند قرارداده شود و در برخی موارد می توان این خیار را به شخص دیگری در ضمن انتقال موضوع قرارداد ایجاد نمود.
مصادیق خیار تخلف از شرط
این خیار رایج ترین راه در فسخ قرارداد در دادگاهها می باشد. و مصادیق مختلفی دارد که در ادامه به هر کدام خواهیم پرداخت.
در خرید خانه:
اکثر دعاوی در حوزه املاک غالبا در شرط فعل پرداخت اقساط خانه می باشد. که در صورت تاخیر برای فروشنده حق فسخ ایجاد می گردد. این شرط مربوط به انجام یک کار مادی است مثل پرداخت اقساط یا چک ها توسط خریدار و برخی مربوط به فروشنده است مثل نحوه ساخت و متراژ و استفاده از متریال عالی و … و مهم ترین آنها برای فروشنده مربوط می شود به الزام به تنظیم سند رسمی به نام خریدار است.
در خرید ماشین:
در خرید خودرو گاهی برای کیفیت بدنه و موتور خودرو برخی شروط قرارداده می شود. و در صورت مغایرت حق فسخ به خریدار داده می شود که می تواند با فسخ قرارداد به استرداد عوضین از طریق دادگاه مراجعه نماید.
در خرید کالا:
بسیاری از اوقات نیز درخرید کالای لوازم خانگی و تجهیزات اداری و کالاهای مصرفی مثل برنج و … عدم انطباق کالا با اوصاف نامبرده توسط فروشنده رخ می دهد که دراین مواقع از طریق اعمال این خیار می توان معامله را به هم زد.
جهت آگاهی از نکات مهم در آشنایی با قراردادها اینجا را بخوانید.

دیدگاه شما