خیار عیب چیست؟!

یکی از راههای فسخ قرارداد که شیوع زیادی در بین مردم دارد، خیار عیب است. در هر خرید و فروشی فروشنده ملزم می باشد، کالای سالم را تحویل دهد. اگر کالای معینی فروخته شود، برای خریدار دو حق ایجاد می شود. اول اختیار فسخ معامله به دلیل خیار عیب. دوم تقاضای ارش از فروشنده کالا به عنوان اختلاف قیمت بین کالای معیوب و سالم است. البته اگر موضوع قرارداد کلی باشد فقط تقاضاس تحویل کالای سالم می توان کرد. و در کلی تقاضای ارش نیست. داشتن عیب به دو صورت می تواند خود را نشان دهد. گاهی عیب در عین کالا یا صفت آن به صورت نقصان و گاهی به دلیل زوائد و اضافی است.

محاسبه ارش در خیار عیب

ارش در صورتی ایجاد می گردد که خریدار کالای معیوب را قبول نموده باشد. و قصد فسخ معامله را ندارد. در اینصورت دو حالت وجود دارد. اول قیمت واحد است دوم اختلاف قیمت وجود دارد. در ادامه دو روش در محاسبه ارش (خسارت) را بیان می کنیم:

حالت اول- قیمت واحد: در اینصورت تفاضل قیمت بین سالم و معیوب به خریدار تعلق می گیرد.

حالت دوم- قیمت مختلف: در اینصورت از بین قیمت های مختلف حد وسط قیمت ها اخذ می شود. به عبارت دیگر میانیگین قیمت ها تعیین می شود.

قابلیت اسقاط در خیار عیب

آیا این خیار قابل اسقاط می باشد؟ یا خیر؟ مطابق ماده ۴۳۶ قانون مدنی این خیار به صورت کلی یا جزیی مثلا این عیب خاص قابل اسقاط می باشد. پس در ضمن قراردادهای خود هیچ گاه اجازه اسقاط این خیار یا اسقاط کافه خیارات را به طرف دیگر قرارداد ندهید. چرا که از بسیاری از توانمندی های قانونی محروم خواهید شد.

خیار عیب فوری است؟

باید توجه نمود که این خیار بعد از اطلاع از آن فوری می باشد. البته این فوریت عرفی است. برای مثال عرف مراجعه ظرف یک هفته را صحیح می داند. در نتیجه لازم هست این اعلام فسخ به وسیله اظهار نامه سریعا به خریدار اعلام گردد.

مصادیق خیار عیب

این خیار در تمامی عقود لازم برای فسخ قرارداد قابل استفاده می باشد که ما در ادامه به مواردی که شیوع فراوان دارد هواهیم پرداخت.

در نکاح

قرارداد نکاح جزو قراردادهایی است که موارد فسخ در آن محدود می باشد. عیوب موجب فسخ نکاح برای مردها و خانم ها متفاوت است.

عیوب موجب فسخ برای زن ها: جنون – خصاء (نداشتن بیضه)- عنن(ناتوانی جنسی به شرط اینکه ولو یکبار عمل زناشویی را انجام نداده باشد.)- جبّ(مقطع بودن آلت تناسلی در حدی که قادر به انجام عمل زناشویی نباشد.) این عیوب در صورتی موجب فسخ است که در حال عقد وجود داشته باشد. البته در جنون و عنن حتی اگر بعد عقد نیز ایجاد گردد اجازه فسخ نکاح را به زن می دهد.

عیوب موجب فسخ برای مردها: جنون – قرن (استخوان اضافه ایی در آلت تناسلی که مانع نزدیک و رابطه است.)- جذام – برص – افضا(یکی شدن مجرای بول و حیض) – زمین گیری – نابینایی از دو چشم این عیوب در صورتی موجب فسخ نکاح است که در حال عقد این عیوب وجود داشته باشد.

در این موارد اعمال خیار فسخ فوریت دارد. اگر فسخ نکاح قبل از نزدیکی و رابطه باشد، زن مهریه ندارد جز در عنن که نصف مهریه ثابت است. اگر بعد از نزدیکی باشد، مهریه مثل حالت طلاق است.

در معامله خودرو

در صورت اطلاع از عیب خودرو در صورتی که این عیب در زمان خرید و فروش موجود بوده باشد. و در ضمن قرارداد این خیار را از خود سلب نکرده باشد می تواند با فوریت عرفی فسخ قرارداد را به طرف دیگر از طریق اظهارنامه اطلاع دهد. و باید دقت نماید که صریحا در متن اظهارنامه قرارداد مذکور را فسخ نماید.

در اجاره

این خیار در قرارداد اجاره جریان دارد و احکام خاص خود را دارد که نیازمند بررسی بیشتر می باشد که نیاز هست با دقت بیشتری بدان توجه نمود. عیبی موجب فسخ است که موجب ناقص شدن منفعت گردد یا اینکه بهره برداری از مورد اجاره را صعب و مشکل نماید. در صورت معیوب بودن مورد اجاره مستاجر می تواند قرارداد را فسخ نماید یا همانطور قبول نماید. اگر عیب در اثنای مدت اجاره ایجاد شود نسبت به بقیه مدت اختیار فسخ معامله وجود دارد.

جهت اخذ مشاوره از وکیل تخصصی در این حوزه از اینجا اقدام کنید.