انحلال قرارداد (فسخ، تفاسخ، انفساخ)

انحلال قرارداد

قراردادها موجودات اعتباری هستند، که ما برای اهداف خودمون آنها ایجاد می کنیم.برخی قراردادها ماهیتی دارند که هر وقت نیاز باشد طرفین قرارداد می توانند آنها را بهم بزنند. که به این قراردادها «عقود جایز» می گویم. اما برخی قراردادها لازم الاجرا هستند و یک طرف اجازه برهم زدن آن قرارداد را ندارد. که به این قراردادها «عقود لازم» می گوییم. انحلال در عقود لازم به سه صورت ذیل تحقق می باشد:

فسخ چیست؟

برهم زدن قراردادها در صورتی که با اراده یک طرف قرارداد باشد، فسخ نام دارد. در فسخ ما به رضایت و توافق طرف دیگر نیاز نداریم. در نتیجه فسخ ایقاع می باشد. و برای اینکه فسخ انجام گردد، نیاز به اعمال اراده و انشا وایجاد فسخ می باشیم. این اعمال اراده و ایحاد فسخ نیازمند ابراز می باشد.

روش ابراز فسخ می تواند از لفظ یعنی ارسال اظهارنامه باشد. یا اینکه به صورت معاطات می باشد، یعنی عملی انجام دهد که ظهور در فسخ معامله دارای حق خیار فسخ نی باشد. نتیجه فسخ چیست؟ استرداد عوضین! یعنی فروشنده به کالا فروخته شده می رسد و خریدار به پول پرداخت شده خواهد رسد. به عبارت دیگر هر کدام از طرفین به کالایی که به دیگری داده بود رجوع می نماید.

در شرایطی طرفین می توانند قراردادی را فسخ نمایند که دارای خیار یا به عبارت دیگر اختیار فسخ معامله باشند. بنابر اصل لزوم در قراردادها باید بگوییم که مطابق اصل تمامی قراردادها لازم الاجرا برای طرفین می باشند، جز در مواردی که یکی یا هردو به موجب قانون یا قرارداد دارای اختیار بر هم زدن معامله باشند. در ادامه اسامی خیارات موجب فسخ را می نویسم، و برای هریک در ضمن یک مقاله مستقل خواهیم پرداخت.

اقسام خیارات

۱-خیار شرط ۲-خیار تاخیر ثمن ۳-خیار رویت و تخلف وصف ۴-خیار غبن ۵-خیار عیب ۶-خیار تدلیس ۷-خیار تخلف شرط ۸-خیار تبعض صفقه ۹-خیار حیوان ۱۰- خیار مجلس

تفاسخ چیست؟

در صورتی که یکی از طرفین قرارداد از انجام قرارداد پشیمان می شود و و موافقت طرف دیگر را نیز جهت برهم زدن قرارداد اخذ می کند. در نتیجه قرارداد با اعمال اراده دو طرف قرارداد منحل می گردد. در اینصورت تفاسخ یا اقاله صورت می گیرد. در اینجا اقاله یا تفاسخ از جمله عقود می باشند، چراکه برای اقاله نیاز به دو اراده می باشد. همچنین اقاله از موارد سقوط تعهدات است. یعنی بعد از انجام اقاله و تفاسخ طرفین به مفاد قرارداد بین خودشان ملتزم نیستند. نتیجه تفاسخ یا اقاله چیست؟ استرداد عوضین بدون کم و کسر می باشد.

انفساخ چیست؟

به از بین رفتن قهری قرارداد گفته می شود. قهری بودن یعنی اینکه قرارداد بدون اعمال اراده و اقدامی از سمت طرفین قرارداد یا دادگاه از بین برود. در قراردادها طرفین می توانند با تراضی یکدیگر شرط نمایند. که در صورت تحقق امری رابطه قراردادی بین طرفین قرارداد خاتمه یابد. در اینصورت متناسب با شرط طرفین در صورت تحقق امری خود به خود از بین می رود. استفاده از انفساخ در قراردادها می تواند مشکلات جدیی را ایجاد نماید.

اقسام

۱- قانونی: اگر انحلال قهری به سبب قانون باشد، انفساخ قانونی است. مثل تلف کالا قبل اینکه به قبض مشتری برسد. یا مرگ و جنون یک طرف قرارداد

۲- قراردادی: در صورتی که از بین رفتن قرارداد ناشی از رضایت طرفین قرارداد باشد، انفساخ قراردادی عنوان می گردد.

دراین زمینه مقاله پژوهشی انحلال قرارداد را می توانید مطالعه نمایید.